فرسایش خاک، کاهش پوشش گیاهی و ناامنی اقتصادی ساکنان از چالش‌های اصلی حوضه‌های آبخیز ایران است. عملیات مکانیکی آبخیزداری با هدف کنترل این پدیده‌ها اجرا می‌شود. این پژوهش با هدف تحلیل کارایی عملیات مکانیکی آبخیزداری(بندهای گابیونی و خشکه‌چین) در حوضه گاوکش نورآباد لرستان انجام شد. داده‌های ۲۰ ساله (۱۳۶۷ تا ۱۳۸۶) شامل ۱۴ سال قبل و ۶ سال بعد از احداث سازه‌ها، با استفاده از آزمون‌های غیر پارامتریک کلوموگروف-اسمیرنوف و من-ویتنی در نرم‌افزار SPSS 15 تحلیل گردید. نتایج نشان داد که احداث سازه‌ها باعث کاهش معنی‌دار(در سطح ۱ درصد) حجم فرسایش خاک از 14/6 به 38/1 تن در هکتار در سال شد. تولید مراتع از14/54 به 67/93 کیلوگرم در هکتار و درآمد سرانه ماهانه از 025/2 به 051/3 میلیون ریال افزایش یافت. ضریب همبستگی اسپیرمن (795/0-، 804/0 ، 795/0 ، Sig=0.000) نشان‌دهنده ارتباط قوی بین اجرای عملیات آبخیزداری و بهبود شاخص‌ها بوده به نحوی که عملیات مکانیکی آبخیزداری در حوضه گاوکش به طور معنی‌داری موجب کاهش فرسایش، افزایش تولید علوفه و بهبود درآمد ساکنین شده و نتایج آن با یافته‌های جدیدترین مطالعات بین‌المللی همخوانی کامل دارد.

موجب کاهش فرسایش، افزایش تولید علوفه و بهبود درآمد ساکنین شده و نتایج آن با یافته‌های جدیدترین مطالعات بین‌المللی همخوانی کامل دارد.

کلیدواژه‌ها: عملیات مکانیکی آبخیزداری، بند گابیونی، فرسایش خاک، تولید مرتع، حوضه گاوکش.