پژوهش های کاربردی مهندسی منابع طبیعی

پژوهش های کاربردی مهندسی منابع طبیعی

اثر آلومتری تاج درخت بر پویایی توده‌های آمیخته و خالص، بررسی و چشم اندازهای مدل‌سازی و دستورالعمل‌های جنگل‌شناسی

نوع مقاله : Original Article

نویسنده
مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کرمانشاه
10.22034/arne.2026.1.1.5
چکیده
ساختار تاج درختان نقشی اساسی در تناسب زیستی فردی و پویایی جمعیت دارد. جنگل‌های آمیخته نسبت به توده‌های خالص، تاج‌های پهن‌تر و بلندتری نشان می‌دهند، اما این پدیده با تراکم بالاتر و خودتنک‌شدگی کمتر همراه است که یک تناقض ظاهری محسوب می‌شود. هدف این مطالعه مروری، حل این تناقض و تبیین سازوکارهای بوم‌شناختی حاکم بر آلومتری تاج در توده‌های آمیخته بود. با جستجوی نظام‌مند در پایگاه‌های Web of Science, Scopus, Google Scholar و SID، مطالعات تجربی و شبیه‌سازی که توده‌های خالص و آمیخته را مقایسه کرده بودند، غربال شدند. یافته‌ها نشان داد در جنگل‌های آمیخته، نسبت مساحت طرح تاج به قطر (CPA/d) و نسبت طول تاج به ارتفاع کل (cl/h) به طور نظام‌مند افزایش می‌یابد، در حالی که تغییرات نسبت ارتفاع به قطر (h/d) وابسته به سایه‌تحمل گونه‌هاست. تناقض یادشده از طریق مفهوم بسته‌بندی مؤثرتر تاج حل می‌شود که ریشه در تفاوت نمای آلومتریک (β CPA,d) میان گونه‌ها دارد. چهار نوع اصلی توسعه تاج شناسایی شد: (الف) تاج باریک پایدار (نوئل)، (ب) تاج بزرگ پایدار (ممرز)، (ج) تاج کوچک در آغاز با گسترش تدریجی (راش)، و (د) تاج بزرگ اولیه با گسترش محدود (توس). ترکیب مکمل گونه‌های نوع ج با نوع د، بسته‌بندی تاج، کاهش خودتنک‌شدگی و جابه‌جایی خط خودتنک‌شدگی به سمت تراکم بالاتر را سبب می‌شود. ضرایب هم‌ارزی مبتنی بر مساحت طرح تاج به عنوان ابزاری عملی برای پیش‌بینی تراکم بهینه معرفی گردید. اصول آشکارشده به جنگل‌های هیرکانی و زاگرس قابل تعمیم است، اما تعیین ضرایب آلومتریک گونه‌های بومی با روش‌های پیشرفته (مانند لیزر اسکنر زمینی) به عنوان اولویت تحقیقاتی آینده توصیه می‌شود.
کلیدواژه‌ها

  • تاریخ دریافت 25 اسفند 1404
  • تاریخ بازنگری 04 فروردین 1405
  • تاریخ پذیرش 14 اردیبهشت 1405
  • تاریخ اولین انتشار 30 خرداد 1405
  • تاریخ انتشار 01 تیر 1405