پژوهش های کاربردی مهندسی منابع طبیعی

پژوهش های کاربردی مهندسی منابع طبیعی

انتشار خشکسالی هواشناسی به خشکسالی هیدرولوژی و هیدروژئولوژی در ایران

نوع مقاله : Original Article

نویسندگان
گروه مهندسی آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تربیت مدرس
10.22034/arne.2026.1.1.12
چکیده
در سال‌های گذشته رویداد خشکسالی در بسیاری از کشورها رشد حداکثری داشته‌ است. بین انواع مختلف خشکسالی (هواشناسی، هیدرولوژی و هیدروژئولوژی)، رابطه نزدیکی وجود دارد که تأثیر و تبدیل به یکدیگر را به همراه دارد. در این بین آب زیرزمینی برای مبارزه با خشکسالی، استفاده شرب، تولید مواد غذایی و... بسیار دارای اهمیت می‌باشد. در مناطق خشک و نیمه‌خشک جهان از جمله ایران، حفظ و مدیریت منابع آب زیرزمینی اهمیت بسیار بالایی دارد. خشکسالی آب زیرزمینی می‌تواند باعث خسارات عظیمی به جامعه و اقتصاد شود و معمولاً با خشکسالی‌های هواشناسی رابطه نزدیکی دارد. بررسی انتشار پویا و عوامل تأثیرگذار بر انتشار از خشکسالی هواشناسی تا خشکسالی آب زیرزمینی مفید است تا خطر خشکسالی آب زیرزمینی را نظارت و ارزیابی کرد. بنابراین درک و بررسی انتشار خشکسالی‌ها برای هشدار اولیه خشکسالی بسیار مهم است. هدف این پژوهش محسابه زمان انتشار بین انواع خشکسالی‌ها با روش همبستگی پیرسون در کشور ایران است. در این پژوهش شاخص‌های خشکسالی هواشناسی، هیدرولوژی و هیدروژئولوژی با استفاده از داده‌های ماهواره‎ای در بازه 20 ساله محاسبه شدند. نتایج نشان داد که خشکسالی هواشناسی با افزایش دما و تبخیر و تعرق پتانسیل در ناحیه ایران مرکزی تشدید می‌شود و باعث اثرگذاری شدیدتر خشکسالی هواشناسی بر خشکسالی هیدرولوژی خواهد شد و در مناطق مرتفع کوهستانی زمان انتشار خشکسالی هواشناسی به هیدرولوژی بیشتر است که دلیل آن را می‌توان تغییر فاز بارش به برف در فصل‌های زمستان و بهار دانست. همچنین زمان انتشار خشکسالی‌های هواشناسی به خشکسالی هیدرو‌ژئولوژی به طور محسوسی بیشتر از زمان انتشار خشکسالی هواشناسی به خشکسالی هیدرولوژی است که این امر ناشی از پاسخ دیرتر منابع آب زیرزمینی به تغییرات بارش است.
کلیدواژه‌ها

  • تاریخ دریافت 12 اسفند 1404
  • تاریخ بازنگری 26 خرداد 1405
  • تاریخ پذیرش 12 خرداد 1405
  • تاریخ اولین انتشار 01 تیر 1405
  • تاریخ انتشار 01 تیر 1405