دریاچه گهر به‌عنوان یکی از زیست‌بوم‌های آبی کوهستانی منحصربه‌فرد ایران در منطقه حفاظت‌شده اشترانکوه استان لرستان، با دارا بودن تنوع زیستی استثنایی، کارکردهای اکوسیستمی حیاتی و جذابیت اکوتوریستی بالا، همواره با چالش‌های مدیریتی ناشی از فشارهای انسانی و تغییرات محیطی مواجه بوده است. این پژوهش با هدف تحلیل الگوی حکمرانی زیست‌بومی این اکوسیستم حساس، از چارچوب ترکیبی تحلیل SWOT وزنی بهره گرفت. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با خبرگان و نظر سنجی کارشناسی گردآوری شد. یافته‌ها تناقض ساختاری بین سرمایه‌های طبیعی ممتاز (شامل تنوع زیستی منحصربه‌فرد، زیستگاه‌های بکر و منابع آبی باکیفیت) و ضعف‌های نهادی عمیق (پراکندگی مسئولیت‌ها، نبود حکمرانی یکپارچه، کمبود بودجه پایدار) را آشکار ساخت. نتایج ماتریس‌های IFE (امتیاز ۲.۰۷) و EFE (امتیاز ۱.۷۶)، قرارگیری منطقه در موقعیت راهبردی تدافعی (WT) را تایید می کند که ضرورت بازنگری بنیادین در سازوکارهای حکمرانی را در مواجهه با تهدیداتی نظیر تغییرات اقلیمی، فشار گردشگری بی‌ضابطه و توسعه عمرانی غیرمسئولانه نشان می‌دهد. اولویت‌بندی راهبردی در ماتریس QSPM، بازطراحی ساختار حکمرانی یکپارچه با مشارکت بین‌بخشی، توانمندسازی جوامع محلی و توسعه زیرساخت‌های اکوتوریسم مسئولانه را به‌عنوان راهکارهای کلیدی معرفی نمود. تحقق این راهبردها مستلزم عبور از چالش‌های ساختاری شامل غلبه بر رویکردهای بخشی، تأمین منابع مالی پایدار (صندوق‌های وقفی، جذب سرمایه خصوصی) و استقرار سامانه‌های پایش یکپارچه فناوری‎محور است. یافته های حاکی از آن است که پایداری بلندمدت دریاچه نیازمند تحول سه‌بعدی در عرصه‌های نهادی (حکمرانی شبکه‌ای)، اقتصادی (توسعه چرخشی) و فرهنگی-اجتماعی (ترویج اخلاق محیط‌زیستی) بوده و می‌تواند به‌عنوان الگویی راهبردی برای مدیریت اکوسیستم‌های آبی ایران به‌کار رود.